γράφει ο Γιώργος Α. Λεονταρίτης
Συγγραφέας Αρθρογράφος «Ελεύθερη Ώρα»
Την εβδομάδα που μας πέρασε, ήταν η επέτειος τής «21ης Απριλίου». Όπως ήταν επόμενο, ακούστηκαν πολλά και αντιφατικά για εκείνη την περίοδο. Λίγο – πολύ όλα αυτά έχουν επαναληφθεί, και δεν είναι άγνωστα. Σημασία όμως έχουν κάποια θέματα, που αφορούν εκείνα τα χρόνια, και ποτέ δεν μνημονεύονται.
Το πρώτο είναι γιατί κινήθηκε δυναμικά εκείνη η ομάδα τού Στρατού που ανέτρεψε την Δημοκρατία, και πώς είχε αυτή την δυνατότητα. Να πούμε, λοιπόν, ότι από τον καιρό τού Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, στην Μέση Ανατολή, εμφανίστηκε η στρατιωτική οργάνωση τού ΙΔΕΑ, εξ αιτίας των κομμουνιστικών κινημάτων στην περιοχή εκείνη, που μας εξέθεσαν στα μάτια των συμμαχικών δυνάμεων εν καιρώ πολέμου.
Η οργάνωση αυτή, διατηρήθηκε και μεταπολεμικά, εξ αιτίας τής κομμουνιστικής ανταρσίας. Δεν ήταν όμως, καθόλου μυστική. Ο συνταγματάρχης Στυλ. Τζοβάρας – από τους πρωταγωνιστές τού ΙΔΕΑ – στις αναμνήσεις του περιέργραψε τις επαφές που είχαν οι αξιωματικοί με όλους τους πολιτικούς αρχηγούς της εποχής, οι οποίοι άπαντες τούς συνεχάρησαν για την δράση τους… Μάλιστα, ιδιαίτερη εκτίμηση έτρεφαν οι αξιωματικοί για τον Γεώργιο Παπανδρέου, λόγω τής σθεναράς του στάσεως κατά τον Δεκέμβριο του 1944 εναντίον των κομμουνιστικών δυνάμεων.
Πάντως, υπήρχαν δύο μερίδες μέσα στις Ένοπλες Δυνάμεις, που είχαν διαφορές μεταξύ των. Η πρώτη, ήταν εκείνη που προερχόταν από τον ΙΔΕΑ. Η δεύτερη είχε σχηματιστεί, από τον πρωθυπουργό Σοφοκλή Βενιζέλο, τον στρατηγό Θρασ. Τσακαλώτο, και τους στρατηγούς Γρηγορόπουλο, Σπηλιωτόπουλο, και τον αρχηγό του ΕΔΕΣ Ναπολέοντα Ζέρβα. Και οι δύο ομάδες φυσικά, ανήκαν φανατικά στον χώρο των εθνικοφρόνων. Την πρώτη ομάδα υπεστήριζε δημοσιογραφικά η «Ακρόπολις» του Νάσου Μπότση, και την δεύτερη η «Ελευθερία» τού Πάνου Κόκκα.
Μάλιστα, το 1951 έγινε ένα στρατιωτικό κίνημα, από… παρεξήγηση! Τι είχε συμβεί; Ο Στρατάρχης Αλ. Παπάγος είχε πάρει την απόφαση να παραιτηθεί από την αρχιστρατηγία, και να κατέλθει στην πολιτική. Για τον λόγο αυτόν, είχαν ψυχρανθεί οι σχέσεις του με τα Ανάκτορα. Ο Παύλος και η Φρειδερίκη δεν έβλεπαν με καλό μάτι την απήχηση που είχε ο Στρατάρχης μέσα στον Λαό, αλλά και στον Στρατό. Γι’ αυτό ήθελαν να τον αποτρέψουν από την απόφασή του να ιδρύσει πολιτικό κόμμα.
Μάλιστα, όταν το έμαθε ο Παύλος, μέσα στον εκνευρισμό του, είπε στον στρατηγό Τσακαλώτο: «Στρατηγέ, συλλάβετε τον Στρατάρχη…»! Φυσικά, ο Τσακαλώτος τού απήντησε, ότι αυτό δεν γίνεται! Ο Παύλος συνήλθε αμέσως, και το επεισόδιο, ξεχάστηκε. Όταν όμως ο Παπάγος παραιτήθηκε από την αρχιστρατηγία, οι αξιωματικοί ενόμισαν ότι ο πρωθυπουργός Σοφ. Βενιζέλος τον υποχρέωσε. Κατέλαβαν μάλιστα τον ραδιοφωνικό Σταθμό Αθηνών, και οι στασιαστές βρίσκονταν σε μεγάλη αναταραχή. Ο Βενιζέλος ειδοποίησε τον Παπάγο.
Ο Στρατάρχης κατέβηκε αμέσως στον χώρο των Παλαιών Ανακτόρων και με διαταγή του, τα άρματα γύρισαν στις μονάδες τους, και οι αξιωματικοί στις θέσεις τους! Το κίνημα εκείνο, αμνηστεύθηκε από την κυβέρνηση Βενιζέλου, με συμφωνία όλων των πολιτικών αρχηγών. Το 1963 εκδηλώθηκε η διαφωνία μεταξύ τού πρωθυπουργού Κων. Καραμανλή και των Ανακτόρων. Ο Καραμανλής διέθετε μεγάλη επιρροή μέσα στις Ένοπλες Δυνάμεις. Εάν ήθελε, θα μπορούσε να κάνει ακόμα και κίνημα. Απέρριψε χωρίς συζήτηση κάθε τέτοια σκέψη, και προτίμησε να φύγει στο εξωτερικό, παρά να προκαλέσει πολιτική ανωμαλία. Υπήρξαν μάλιστα και στρατιωτικοί, που τον εκάκισαν για την «φυγή» του.
Το 1965 δημιουργήθηκε η μεγάλη κρίση με την υπόθεση ΑΣΠΙΔΑ και την ανάμειξη σ’ αυτήν, τού Ανδρέα Παπανδρέου. Ο πρωθυπουργός Γ. Παπανδρέου θέλησε να αναλάβει – παράλληλα με την πρωθυπουργία – και το Υπουργείο Αμύνης, για να έχει άμεση επίβλεψη των ανακρίσεων που αφορούσαν τον γυιό του. Ο Κωνσταντίνος τού υπέδειξε δύο λογικές λύσεις. Να ανέθετε το Υπουργείο σε όποιον στενό συνεργάτη του ήθελε, και να μην παραιτηθεί. Δεύτερη λύση, θα ήταν να αναλάμβανε ο «Γέρος» και το Υπουργείο Αμύνης, αλλά η υπόθεση ΑΣΠΙΔΑ, θα πήγαινε στα πολιτικά δικαστήρια.
Ο Ανδρέας όμως, που ήθελε να μεταβάλει το προσωπικό του νομικό πρόβλημα σε πολιτική κρίση, επίεσε τον πατέρα του να παραιτηθεί, και ξεσήκωσε επαναστατική θύελλα. Τα ηγετικά στελέχη τού Κέντρου (Τσιριμώκος, Παπαπολίτης, Αλλαμάνης, Στεφανόπουλος κ.ά.) είχαν τονίσει στον Γέρο-Παπανδρέου, ότι θα ήταν μέγα λάθος η παραίτησή του. Οι τρεις διαδοχικές κυβερνήσεις που ακολούθησαν, Νόβα, Τσιριμώκου και Στεφανοπούλου (κυρίως οι δύο τελευταίες) θα μπορούσαν να αποτελέσουν λύση στο αδιέξοδο.
Ο Ανδρέας όμως, είχε κηρύξει ουσιαστικά επαναστατική θύελλα, με πρωτοφανείς καθημερινές διαδηλώσεις, φωτιές και συγκρούσεις στους δρόμους. Ετόνιζε ανοιχτά, ότι μετά τις εκλογές που ο ίδιος θα ήταν πανίσχυρος, ο Βασιλεύς θα εκθρονιζόταν! Η «στρατηγική» αυτή, ήταν ολέθρια. Οδηγούσε κατ’ ευθείαν σε εκτροπή. Ο Στρατός τότε, διεδραμάτιζε παρασκηνιακά και πολιτικό ρόλο. Ήταν φανερό, ότι η τακτική τού Ανδρέα, οδηγούσε σε δικτατορία. Επιπόλαια τυχοδιωκτικά κινήθηκε τότε η Αριστερά.
Σύρθηκε αψυχολόγητα στο άρμα τού Ανδρέα, ο οποίος την χρησιμοποιούσε για τα σχέδιά του. Λίγοι Αριστεροί τότε είχαν σωστή κρίση, όπως ο Πρόεδρος της ΕΔΑ, ο γηραιός σοφός Γιάννης Πασαλίδης, που διατηρούσε άριστες σχέσεις με τον Κωνσταντίνο, και του έδινε συμβουλές σαν πατέρας! Ο τότε Βασιλεύς τον εκτιμούσε, και σε κάθε συνάντησή τους, τού έκανε δώρο καπνό για την πίπα του! Δεν υπήρχε «κομμουνιστικός κίνδυνος». Ο κίνδυνος που εφοβούντο οι αξιωματικοί, ήταν ότι με νικητή στις εκλογές τον Ανδρέα, οι Κομμουνιστές θα τον έκαναν… «περικεφαλαία» και θα έδιωχναν τον Βασιλέα, για να εγκαθιδρύσουν ένα άλλο πολίτευμα, με αχρηστευμένη την τότε «Δεξιά».
Εκείνο που δεν γνώριζε ο Βασιλεύς, ήταν ότι δεν ήλεγχε τον Στρατό. Πιστή σε αυτόν ήταν μία μερίδα στρατηγών που δεν είχε επιρροή. Δεν έχει νόημα να διαστρέφουμε την αλήθεια. Η πλειονότητα τού Στρατού, εστήριξε τον Γ. Παπαδόπουλο. Εάν η Ένωση Κέντρου είχε ακούσει εγκαίρως τις προειδοποιήσεις τού Τσιριμώκου, που είχε πείρα και έβλεπε σωστά πού οδηγούσε ο τυχοδιωκτισμός τού Ανδρέα, τα δεινά θα είχαν αποφευχθεί. Και ήταν περίεργο το γεγονός, ότι μόλις εκδηλώθηκε η κάθοδος των Τανκς η Αμερικανική πρεσβεία ενδιαφέρθηκε μόνο για την τύχη τού μετέπειτα ιδρυτού τού ΠΑΣΟΚ, και αξίωσε την απελευθέρωσή του…
Η «παρένθεση» τής «21ης Απριλίου», κράτησε πολύ. Εφτά χρόνια, ήσαν πολλά. Αλλά και η «Μεταπολίτευση» έκρυβε άλλα σχέδια ξένων παραγόντων. Εάν πετύχαινε η πολιτικοποίηση, που προωθούσαν ο Γ. Παπαδόπουλος με τον Σπ. Μαρκεζίνη, θα είχε μάλλον αποφευχθεί η Κυπριακή τραγωδία, δεδομένου ότι ο Γ. Παπαδόπουλος είχε θωρακίσει την Μεγαλόνησο με το σχέδιο «ΑΦΡΟΔΙΤΗ». Όταν ο Γ. Παπαδόπουλος αρνήθηκε να δώσει βάσεις στους Αμερικανούς για τον πόλεμο τού Γιόμ Κιπούρ, τον ανέτρεψαν με τον ανεγκέφαλο Ιωαννίδη και την παρέα του.
Τότε όμως οι Αμερικανοί, θέλησαν να ενισχύσουν τους Τούρκους και να πραγματοποιήσουν την εισβολή. Για να αποσπάσουν την προσοχή – κατά το δυνατόν – τού ελληνικού Λαού, έκαναν την Μεταπολίτευση, έφεραν τον Καραμανλή μέσα σε θύελλα ενθουσιασμού, πραγματικά, πρωτοφανή. Πίσω όμως από τους ενθουσιασμούς, γίνονταν στην Γενεύη οι διασκέψεις για την Κύπρο. Και την ώρα που ο Γ. Μαύρος «διαπραγματευόταν», ο πονηρός Ετσεβίτ, προωθούσε τον «Αττίλα»! Αλλά η κρυφή αμερικανική εντολή, για εμάς, ήταν: «Οτιδήποτε κι αν κάνουν οι γείτονές σας, εσείς πόλεμο με την Τουρκία δεν θα κάνετε…»!
Η δικαιολογία τού Καραμανλή, ήταν ότι: «Η Κύπρος κείται μακράν…»! Οι αρχηγοί Ενόπλων Δυνάμεων, οι ίδιοι που ήσαν από την εποχή Ιωαννίδη – Γκιζίκη, ακολούθησαν αυτή την αμερικανική διαταγή… Αυτό το κεφάλαιο αυτής της εθνικής τραγωδίας, χρειάζεται ολόκληρο βιβλίο για να αναλυθεί…
