της Κατερίνας Τ.
Κατά τον 13ο άι. δημιουργήθηκε μια επίσημη ιδεολογία η οποία συνδέει άρρηκτα τη σερβική εθνική ταυτότητα με την Ορθόδοξη Χριστιανική πίστη. Ο Σαββαϊσμός βασίζεται στην πεποίθηση ότι ένας αληθινός Σέρβος είναι απαραίτητα Ορθόδοξος Χριστιανός. Η Εκκλησία θεωρείται ο φύλακας και ο οδηγός του έθνους.
Ο όρος “Σαββαϊσμός” ξεκίνησε από τον Σέρβο Αγιορείτη μοναχό Άγιο Σάββα,ο οποίος έχτισε την Ιερά Μονή Χιλανδαρίου.
Κατά τη διάρκεια των πολέμων της Γιουγκοσλαβίας τη δεκαετία του 1990 η ορθόδοξη εκκλησία συμμετείχε στον “ιερό αμυντικό αγώνα” για την επιβίωση του σερβικού έθνους και της Ορθοδοξίας απέναντι στους Καθολικούς (Κροάτες) και τους Μουσουλμάνους (Βόσνιους και Αλβανούς). Ιερείς ευλογούσαν τακτικά τα σερβικά στρατεύματα και τα παραστρατιωτικά σώματα (όπως οι «Τίγρεις» του Αρκάν) πριν από τις μάχες.
Ο Άγιος Ιουστίνος Πόποβιτς ήταν ο κύριος διαμορφωτής του όρου Σαββαισμός στον 20αι.
Στο βιβλίο του “ο Σαββαϊσμός ως Φιλοσοφία Ζωής” περιγράφει τον σαββαϊσμό όχι σαν επιθετικός εθνικισμός αλλά η απόλυτη εφαρμογή του Ορθόδοξου Χριστιανισμού στην καθημερινή, πολιτιστική και κοινωνική ζωή του σερβικού έθνους.
Θεωρούσε ότι ο Άγιος Σάββας έκανε τους Σέρβους μέλη της παγκόσμιας χριστιανικής οικογένειας, χωρίς να τους απομονώσει.Το έθνος έχει αξία μόνο όταν υπηρετεί τον Χριστό και την Εκκλησία. Ένας Σαββαϊσμός αποκομμένος από την καθολικότητα της Ορθοδοξίας θα κατέληγε σε έναν ειδωλολατρικό φυλετισμό (Σωβινισμός).
Κατέκρινε τον δυτικό ουμανισμό, τον παπισμό, τον καπιταλισμό αλλά και τον κομμουνισμό ως συστήματα που θεοποιούν τον άνθρωπο και αποκλείουν τον Θεό.Δίδασκε ότι η κομμουνιστική αθεΐα ήταν μια ξένη εισβολή που προσπαθούσε να ξεριζώσει τη «σαββαϊτική» ταυτότητα των Σέρβων.
Ακόμα ένας Άγιος της ορθόδοξης εκκλησίας και θεμελιωτής του Σαββαϊσμού ήταν ο Άγιος Νικόλαος Βελιμίροβιτς.
Δεν έβλεπε τον εθνικισμό με την κοσμική έννοια αλλά ως την αποστολή ενός λαού να υπηρετήσει τον Χριστό μέσα από τη δική του γλώσσα, κουλτούρα και παραδόσεις.
Στην ρητορική του για τον Σαββαϊσμό την δεκαετία του 1930,είχε κάνει μια ιστορική σύγκριση, αναφέροντας ότι ο Άγιος Σάββας είχε συλλάβει την ιδέα ενός εθνικού κράτους και μιας εθνικής εκκλησίας αιώνες πριν από τον Αδόλφο Χίτλερ, αν και τόνιζε ότι ο Άγιος Σάββας το έκανε με χριστιανική αγάπη και όχι με βία.
Η ιδεολογία του Σαββαϊσμού αποτυπώνεται οπτικά στο εθνικό σύμβολο της Σερβίας (τον δικέφαλο αετό με την ασπίδα). Γύρω από τον σταυρό υπάρχουν τέσσερα σχήματα που μοιάζουν με το βυζαντινό γράμμα «Β» (από το Βασιλεύς Βασιλέων Βασιλεύων Βασιλευόντων), αλλά στην παράδοση του Σαββαϊσμού ερμηνεύονται ως τα τέσσερα κυριλλικά γράμματα «C» (που προφέρονται ως Σ).Το εθνικό σύνθημα που προκύπτει είναι: «Samo Sloga Srbina Spasava» (Μόνο η Ενότητα Σώζει τον Σέρβο). Αυτή η ανάγκη για απόλυτη εθνική και θρησκευτική ενότητα είναι ο πυρήνας του Σαββαϊσμού.
Ο Άγιος Σάββας τιμάται από την ορθόδοξη εκκλησία στις 14 Ιανουαρίου (παλαιό ημερολόγιο) με το παραδοσιακό έθιμο slava.
