Αποστολικό ανάγνωσμα: Προς Εβραίους ΙΑ΄ 33 – ΙΒ΄ 2
Ἀδελφοί, οἱ ἅγιοι πάντες διὰ πίστεως κατηγωνίσαντο βασιλείας, εἰργάσαντο δικαιοσύνην, ἐπέτυχον ἐπαγγελιῶν, ἔφραξαν στόματα λεόντων, ἔσβεσαν δύναμιν πυρός, ἔφυγον στόματα μαχαίρας, ἐνεδυναμώθησαν ἀπὸ ἀσθενείας, ἐγενήθησαν ἰσχυροὶ ἐν πολέμῳ, παρεμβολὰς ἔκλιναν ἀλλοτρίων·
ἔλαβον γυναῖκες ἐξ ἀναστάσεως τοὺς νεκροὺς αὐτῶν· ἄλλοι δὲ ἐτυμπανίσθησαν, οὐ προσδεξάμενοι τὴν ἀπολύτρωσιν, ἵνα κρείττονος ἀναστάσεως τύχωσιν· ἕτεροι δὲ ἐμπαιγμῶν καὶ μαστίγων πεῖραν ἔλαβον, ἔτι δὲ δεσμῶν καὶ φυλακῆς· ἐλιθάσθησαν, ἐπρίσθησαν, ἐπειράσθησαν, ἐν φόνῳ μαχαίρας ἀπέθανον, περιῆλθον ἐν μηλωταῖς, ἐν αἰγείοις δέρμασιν, ὑστερούμενοι, θλιβόμενοι, κακουχούμενοι, ὧν οὐκ ἦν ἄξιος ὁ κόσμος, ἐν ἐρημίαις πλανώμενοι καὶ ὄρεσι καὶ σπηλαίοις καὶ ταῖς ὀπαῖς τῆς γῆς.
Καὶ οὗτοι πάντες μαρτυρηθέντες διὰ τῆς πίστεως οὐκ ἐκομίσαντο τὴν ἐπαγγελίαν, τοῦ Θεοῦ περὶ ἡμῶν κρεῖττόν τι προβλεψαμένου, ἵνα μὴ χωρὶς ἡμῶν τελειωθῶσι. Τοιγαροῦν καὶ ἡμεῖς, τοσοῦτον ἔχοντες περικείμενον ἡμῖν νέφος μαρτύρων, ὄγκον ἀποθέμενοι πάντα καὶ τὴν εὐπερίστατον ἁμαρτίαν, δι᾿ ὑπομονῆς τρέχωμεν τὸν προκείμενον ἡμῖν ἀγῶνα, ἀφορῶντες εἰς τὸν τῆς πίστεως ἀρχηγὸν καὶ τελειωτὴν ᾿Ιησοῦν.
Ερμηνεία
Κυριακή των Αγίων Πάντων σήμερα, και η αγία μας Εκκλησία εορτάζει τη μνήμη όλων των αγίων που έζησαν σε κάθε τόπο και εποχή και αγωνίσθηκαν με πίστη και αυταπάρνηση να μείνουν σταθεροί στο θέλημα του Θεού.
«Του Κυρίου μου πάντας υμνώ τους φίλους», λέει ο στίχος στο Συναξάρι της εορτής κι είναι, στ’ αλήθεια, η σημερινή εορτή ευκαιρία να τιμήσουμε και να υμνήσουμε όλους τους αγίους, τους φίλους του Θεού.
Τι έκαναν λοιπόν οι άγιοι και τους αξίζουν ύμνοι και εγκώμια; Το αποστολικό ανάγνωσμα αναφέρει πολλά και αξιοθαύμαστα κατορθώματά τους: έφραξαν στόματα λιονταριών, έσβησαν την καταστρεπτική δύναμη της φωτιάς, διέφυγαν τον κίνδυνο της σφαγής, πήραν δύναμη κι έγιναν καλά από αρρώστιες, αναδείχθηκαν ισχυροί και ανίκητοι στον πόλεμο, έτρεψαν σε φυγή τις εχθρικές παρατάξεις.
Επιπλέον ο θεόπνευστος Απόστολος Παύλος εγκωμιάζει και αυτούς που δοκίμασαν εμπαιγμούς και μαστιγώσεις, δεσμά και φυλακίσεις, καθώς και αυτούς που λιθοβολήθηκαν, πριονίσθηκαν και υπέμειναν κι άλλα μαρτύρια και κακουχίες.
Ποιο είναι όμως το θαυμαστό σε όλα αυτά; Στην περίπτωση εκείνων που γλύτωσαν και «έφυγον στόματα μαχαίρας» το θαύμα είναι φανερό· στην περίπτωση αυτών οι οποίοι «εν φόνω μαχαίρας απέθανον» ποιο το θαυμαστό;
Και τα δύο είναι θαυμαστά, εξηγεί ο ερμηνευτής Ζιγαβηνός, διότι φανερώνουν πίστη η οποία «και ανύει (=κατορθώνει) μεγάλα, και πάσχει μεγάλα». Πίστη έχει κι αυτός που πιστεύει ότι ο Θεός μπορεί να τον γλυτώσει από τους κινδύνους και πράγματι σώζεται, πίστη όμως έχει κι αυτός που τόσο πολύ επιθυμεί τα αιώνια αγαθά, ώστε να προχωρεί στο μαρτυρικό θάνατο όχι απλώς χωρίς φόβο αλλά με προθυμία και χαρά! Νικητής δεν είναι αυτός που γλυτώνει προσωρινά τη ζωή του, αλλά αυτός που υπομένει την όποια δυσκολία και μένει σταθερός μέχρι το τέλος στο δρόμο του Θεού. Αυτός πραγματικά βαδίζει στα ίχνη των Αγίων Πάντων, στο δρόμο της νίκης και της αιωνίου δόξης.
Το μυστικό της νίκης
Ποιο είναι όμως το μυστικό αυτών των ανθρώπων που ευαρέστησαν στον Θεό και απέκτησαν τόσο μεγάλη τιμή και δόξα; Μας το αποκαλύπτει ο άγιος Απόστολος. Είναι η πίστη: «Οι άγιοι Πάντες διά πίστεως κατηγωνίσαντο βασιλείας»· επειδή είχαν πίστη, καταπολέμησαν και υπέταξαν βασίλεια και επέτυχαν πολλά ακόμη κατορθώματα.
Κι όταν μιλάμε για πίστη, εννοούμε πίστη στον αληθινό Τριαδικό Θεό. Πίστη στον ενανθρωπήσαντα Θεό Λόγο, τον Ιησού Χριστό. Πίστη που ξεπερνά τη λογική και τις αισθήσεις και μεταγγίζει στην ψυχή απόλυτη εμπιστοσύνη στην παντοδυναμία και την αγάπη του Θεού.
Πίστη που βλέπει τα «μη βλεπόμενα» και ενισχύει την προσδοκία «άλλης βιοτής αιωνίου». Αυτή η πίστη, που θέρμαινε τις ψυχές όλων των αγίων και των μαρτύρων, ας εμπνέει και τη δική μας ζωή, για να αντιμετωπίζουμε με ανδρεία και υπομονή τις κάθε είδους δυσκολίες «αφορώντες εις τον της πίστεως αρχηγόν και τελειωτήν Ιησούν», δηλαδή, στρέφοντας τα βλέμματα και την προσοχή μας στον Κύριο Ιησού, που είναι ο αρχηγός και θεμελιωτής της πίστεώς μας.
Μαθητεία στους βίους των αγίων
Το 11ο κεφάλαιο της προς Εβραίους επιστολής έχει χαρακτηρισθεί ως ο «ύμνος της πίστεως». Ωστόσο τα εντυπωσιακά κατορθώματα της πίστεως που αναφέρονται εκεί είναι ελάχιστα σε σχέση με τα αναρίθμητα θαυμαστά σημεία που συναντούμε στη ζωή των αγίων. Ο Απόστολος τονίζει μάλιστα ότι μας περιβάλλει «νέφος μαρτύρων», δηλαδή απειράριθμο πλήθος αγίων μαρτύρων. Πόσα έχουμε να διδαχθούμε από τους αγίους μας!
Ο μεγάλος Σέρβος θεολόγος και σύγχρονος άγιος Ιουστίνος Πόποβιτς, που τον εορτάζουμε αυτές τις μέρες, στις 14 Ιουνίου, έλεγε: «Οι Βίοι των Αγίων είναι Ορθόδοξη Εγκυκλοπαίδεια. Εάν ποθείς την αγάπη, την αλήθεια, τη δικαιοσύνη, την ελπίδα, την πραότητα, την ταπείνωση, τη μετάνοια, την προσευχή ή οποιαδήποτε αρετή και άσκηση, στους Βίους των Αγίων θα βρεις ένα πλήθος αγίων διδασκάλων για κάθε άσκηση και θα λάβεις τη βοήθεια της χάριτος για κάθε αρετή. Εάν περνάς μαρτύρια για την πίστη σου στον Χριστό, οι Βίοι των Αγίων θα σε παρηγορήσουν και θα σε ενθαρρύνουν, θα σε ενδυναμώσουν και θα σε αναπτερώσουν, ώστε τα μαρτύριά σου να μεταβληθούν σε χαρά. Οποιονδήποτε πειρασμό οι Βίοι των Αγίων θα σε βοηθήσουν να τον νικήσεις και τώρα και πάντοτε…».
Ας αγαπήσουμε λοιπόν τα Συναξάρια και τα Μαρτυρολόγια, που μας περιγράφουν τους βίους και τα μαρτύρια των αγίων. Ας γνωρίζουμε ο καθένας μας τουλάχιστον τον βίο του αγίου που φέρουμε το όνομά του ή του προστάτου και πολιούχου μας. Γενικά, ας έρθουμε πιο κοντά στους αγίους μας, για να ξεκολλήσει ο νους μας από τα γήινα και τα φθαρτά και να στραφεί στα ουράνια και τα αιώνια αγαθά.
